Nasza długoterminowa stabilność finansowa nie może być rezultatem przypadku, lecz powinna być efektem świadomych i zaplanowanych decyzji, umiejętnego zarządzania kapitałem i konsekwencji w działaniu. Kluczem do osiągnięcia sukcesu jest stworzenie długoterminowego planu finansowego, którego elementem jest wyznaczenie celów krótkoterminowych, średnioterminowych i długoterminowych oraz sposobu ich osiągnięcia.
Długoterminowy plan finansowy jest nie tylko narzędziem gromadzenia kapitału, ale także zapewnienia naszej stabilności finansowej i bezpieczeństwa finansowego. Realizacja planu finansowego wymaga dyscypliny i konsekwencji, ale w zamian przynosi wymierne efekty w postaci niezależności finansowej i poczucia bezpieczeństwa.
Definiowanie celów finansowych
Podstawą dobrego planu finansowego jest określenie naszych indywidualnych celów finansowych. Nasze cele możemy podzielić na:
- krótkoterminowe,
- średnioterminowe,
- długoterminowe.
Cele krótkoterminowe obejmują okres od roku do trzech lat i są związane z bieżącym wydatkami, obsługą bieżących zobowiązań finansowych oraz z gromadzeniem pieniędzy na niespodziewane wydatki, czyli budowanie tak zwanej poduszki bezpieczeństwa.
Nasze cele średnioterminowe obejmują okres kilku lat i dotyczą planowania zakupu dóbr trwałych, samochodu, planowanych remontów i gromadzenia środków na inne większe wydatki.
Z kolei, cele długoterminowe dotyczą okresu dłuższego niż 10 lat i obejmują gromadzenia pieniędzy na edukację oraz przyszłość naszych dzieci, a także oszczędzania na emeryturę.
W dobrym planie finansowym powinniśmy uwzględnić nasze wszystkie cele długoterminowe, średnioterminowe i krótkoterminowe.
Ocena sytuacji finansowej
Przed wdrożeniem planu finansowego powinniśmy rzetelnie ocenić naszą sytuację finansową. Kluczowym elementem tej oceny powinna być zdolność do generowania nadwyżek finansowych, które możemy przeznaczać na realizację naszych celów finansowych.
Nadwyżki finansowe ustalamy przez odjęcie od naszych regularnych i nieregularnych źródeł dochodu wydatków stałych i zmiennych oraz bieżących zobowiązań finansowych. Ocena sytuacji finansowej obejmuje również analizę aktywów, takich jak zgromadzone oszczędności, instrumenty inwestycyjne oraz nieruchomości. W planowaniu finansowym ważne znaczenie ma świadome zarządzanie wydatkami. Budżet domowy powinien być prowadzony w formie aplikacji, arkusza kalkulacyjnego lub tradycyjnego zestawienia. Świadomość ponoszonych wydatków pozwala zidentyfikować i ograniczyć zbędne koszty i przeznaczać więcej na oszczędności.
Poduszka bezpieczeństwa
Bardzo ważnym elementem planowania finansowego jest zbudowanie i utrzymywanie poduszki bezpieczeństwa. To rezerwa płynnych środków w wysokości co najmniej sześciomiesięcznych wydatków, która ma nam zapewnić ochronę przed skutkami nieprzewidzianych zdarzeń, takich jak np. utrata pracy czy nagła choroba. W planowaniu finansowym o poduszkę bezpieczeństwa powinniśmy zadbać w pierwszej kolejności. Brak poduszki bezpieczeństwa spowoduje, że w przypadku nieprzewidzianych zdarzeń będziemy zmuszeni zaciągać pożyczki, sprzedawać akcje lub obligacje po niekorzystnej cenie, rozwiązywać lokaty długoterminowe ze stratą odsetek, co jest ekonomicznie nieuzasadnione.
Systematyczne oszczędzanie i inwestowanie.
Najbardziej efektywną metodą oszczędzania i inwestowania jest regularne odkładanie ustalonej kwoty natychmiast po otrzymaniu dochodu. Zgromadzone w ten sposób pieniądze, nawet przy niewielkiej wysokości miesięcznych wpłat, zyskują znaczną wartość dzięki mechanizmowi procentu składanego. W przypadku inwestycji w akcje systematyczne inwestowanie pozwala wykorzystać efekt uśredniania ceny i ogranicza ryzyko wejścia na rynek w niekorzystnym momencie. Oszczędności gromadzone wyłącznie na rachunku bankowym są narażone na utratę realnej wartości (siły nabywczej) wskutek inflacji. Dlatego, niezbędnym elementem planu jest rozproszenie kapitału pomiędzy różne klasy aktywów (dywersyfikacja). Taki sposób oszczędzania i inwestowania redukuje ryzyko i stabilizuje wyniki. Portfel powinien obejmować m.in. depozyty bankowe, obligacje, akcje, nieruchomości, fundusze inwestycyjne i ETF, surowce i metale szlachetne. Dobór inwestycji musi być zgodny z czasem, jaki pozostaje do realizacji celu. Dłuższy horyzont umożliwia akceptację wyższej zmienności w zamian za potencjalnie wyższe stopy zwrotu. Natomiast, krótszy okres wymaga bardziej zachowawczych rozwiązań.
Oszczędności emerytalne
Oszczędności emerytalne należą do celów długoterminowych. W perspektywie 30 lat nasze emerytury będą stanowić około 30 procent obecnych zarobków. Dlatego już na wczesnym etapie powinniśmy sobie odpowiedzieć na pytanie jak chcemy żyć na emeryturze i jak zrealizować zamierzony cel. Sposobów oszczędzania na emeryturę jest wiele, a najlepsze z nich to te, które oferują ulgi podatkowe oraz stopę zwrotu wyższą od inflacji. Powinniśmy korzystać z już dostępnych rozwiązań III filaru tj. IKE i IKZE, które umożliwiają optymalizację podatkową. Im jesteśmy młodsi powinniśmy wybierać rozwiązania inwestycyjne oparte o ryzykowne aktywa: akcje, fundusze akcyjne. Im bliżej emerytury nasza skłonność do ryzyka powinna być ograniczana, a nasze oszczędności przesuwane do bardziej bezpiecznych rozwiązań inwestycyjnych. Powinniśmy też korzystać z PPK i PPE jeśli tylko pracodawca daje nam taką możliwość. Korzyści są oczywiste, bo do naszych oszczędności na emeryturę dokłada się pracodawca i w niewielkim stopniu Państwo.
Zarządzanie ryzykiem
Aby ograniczyć ryzyko spadku siły nabywczej pieniądza, należy część portfela lokować w aktywach odpornych na inflację, takich jak akcje czy nieruchomości. Jednym ze sposobów ograniczania ryzyka inwestowania w aktywa ryzykowne jest opisana wyżej dywersyfikacja, czyli posiadanie w portfelu inwestycyjnym wielu różnych instrumentów finansowych. Bardzo ważnym elementem planowania finansowego w kontekście zarządzania ryzykiem jest zabezpieczenie na wypadek niekorzystnych zdarzeń. Polisy życiowe, zdrowotne i majątkowe pełnią istotną funkcję ochronną, przenosząc ciężar finansowy nieprzewidzianych zdarzeń na instytucje ubezpieczeniowe. Jednocześnie ich posiadanie ogranicza ryzyko, że nasz plan finansowy nie legnie w gruzach.
Podsumowanie
Długoterminowy plan finansowy i jego realizacja składa się z wielu etapów:
- Wyznaczenia celów finansowych wraz z horyzontem czasowym.
- Sporządzenie bilansu przychodów, wydatków i aktywów.
- Utworzenia poduszki bezpieczeństwa.
- Systematycznych inwestycji.
- Planu emerytalnego.
- Zabezpieczenie majątku i rodziny przez odpowiednie ubezpieczenia.
Elementem tego planu powinna być także regularna weryfikacja i ewentualna korekta planu. Realizację planu finansowego warto rozpocząć jak najwcześniej, aby w pełni wykorzystać potencjał czasu i procentu składanego – dwóch najważniejszych sprzymierzeńców w budowaniu dobrobytu.
