Treści generowane przez AI. Czy przejmą świat?

image
CAsfera.pl
10.11.2026 r.
Czas czytania: 10 min
arrow-up

Jeszcze kilka lat temu wierzyliśmy, że postępująca automatyzacja odbierze nam jedynie powtarzalne i rutynowe zajęcia, a ludzka kreatywność pozostanie całkowicie bezpieczna. Bardzo się myliliśmy. Dziś nie trzeba umieć grać na instrumencie ani mieć warsztatu literackiego, by z pomocą AI stworzyć utwór, który ma szansę stać się hitem, lub powieść, która powalczy o status bestsellera. Ba, artysta nie musi nawet być człowiekiem z krwi i kości – za nazwiskiem, twarzą i głosem może kryć się awatar wykreowany przy użyciu sztucznej inteligencji. Cyfrowi artyści nie mają kryzysów twórczych i nie potrzebują urlopów, za to z matematyczną precyzją analizują ogromne zbiory danych, by stworzyć dzieło idealnie trafiające w nasze gusta. W pracowniach artystycznych, studiach nagraniowych i wydawnictwach coraz głośniej wybrzmiewa więc pytanie: skoro maszyna potrafi w ułamku sekundy wygenerować wciągający tekst, obraz i dźwięk, to jaką rolę w procesie twórczym odegra teraz człowiek?

AI wkracza do świata twórców

Do niedawna trudno było sobie wyobrazić, że powszechnie dostępny program będzie w kilka chwil pisał opowiadania, komponował piosenki czy generował sceny filmowe. Teraz takie możliwości ma niemal każdy, kto korzysta z internetu. Sztuczna inteligencja wkroczyła w ten sposób w obszar, który przez długi czas wydawał się być zarezerwowany dla ludzi: twórczość artystyczną.

Filmy

W przemyśle filmowym sztuczna inteligencja już dawno nie służy wyłącznie do technicznego wygładzania obrazu. Wykorzystuje się ją do automatycznego montażu całych sekwencji, cyfrowego klonowania i odmładzania gwiazd, a także do precyzyjnego generowania głosów na potrzeby międzynarodowego dubbingu. Widzimy już produkcje krótkometrażowe, których scenografia, ruch kamery i oświetlenie powstają niemal w stu procentach w generatorach wideo. Programy potrafią z krótkiego opisu tekstowego stworzyć realistyczne ujęcie mrocznego miasta czy epickiej bitwy. Niektóre ujęcia można dziś przygotować znacznie szybciej i taniej niż tradycyjnymi metodami. Stworzenie spójnego filmu nadal jednak wymaga wybrania odpowiednich ujęć, ich dopracowania, montażu i decyzji twórczych.

Muzyka

Branża muzyczna doświadcza tej rewolucji jeszcze szybciej. Zmiana jest radykalna i uderzająco powszechna. Osoba bez grama słuchu muzycznego i znajomości podstaw zapisu nutowego może dziś stworzyć profesjonalnie brzmiący utwór. Wystarczy na przykład poprosić o spokojny utwór na pianino i skrzypce, który mógłby towarzyszyć scenie pożegnania w filmie. System generuje plik w kilkanaście sekund. Twórcy cyfrowi otrzymali w ten sposób źródło darmowej muzyki, a zawodowi kompozytorzy potężną bazę sampli, z których mogą tworzyć własne hity.

Książki

Rynek wydawniczy również mocno odczuwa obecność nowych technologii. W literaturze popularnej coraz częściej pojawiają się książki pisane przy wsparciu dużych modeli językowych, a czasem niemal w całości przez nie generowane. Dotyczy to szczególnie tych gatunków literackich, które od lat opierają się na żelaznych, utartych schematach. Tanie romanse, przewidywalne kryminały, seryjne poradniki motywacyjne czy proste bajki. Sztuczna inteligencja opanowała składnię, budowanie napięcia i strukturę opowiadania do tego stopnia, że zabiegany czytelnik nie ma większych szans zorientować się, że śledzi tekst precyzyjnie wyliczony przez procesor.

Wirtualne gwiazdy z Azji, czyli celebryci bez daty urodzenia

Żeby naprawdę zrozumieć, w jakim kierunku zmierza masowa rozrywka, musimy przenieść wzrok na Daleki Wschód. W Korei Południowej, Japonii i Chinach definicja „gwiazdy estrady” już dawno przestała ograniczać się do osób z krwi i kości. Wirtualni idole i wygenerowane cyfrowo zespoły przyciągają miliony fanów, stając się potężnym filarem tamtejszej popkultury.

To rynek wyceniany na gigantyczne sumy. Możemy go podzielić na dwa główne nurty. Pierwszy to byty wykreowane w pełni sztucznie. Wirtualne influencerki, takie jak południowokoreańska Rozy, inkasują fortuny za kampanie wielkich domów mody czy koncernów motoryzacyjnych. Są projektowane w najdrobniejszych szczegółach przez specjalistów od wizerunku i analityków trendów.

Drugi nurt to zespoły takie jak koreański fenomen PLAVE. Na ekranie widzimy postaci przypominające bohaterów świetnych gier komputerowych, ale kryją się za nimi żywi wokaliści i tancerze. Wykorzystują systemy motion capture, które na żywo przenoszą ich ruchy i taniec. Skala ich sukcesu łamie wszelkie bariery. PLAVE w 2024 roku wyprzedało gigantyczną arenę koncertową w Seulu w kilkanaście minut, a ich albumy rozchodzą się w ponadmilionowych nakładach.

Dla pokolenia wychowanego w wirtualnych środowiskach gier wideo, awatar jest naturalnym przedłużeniem osobowości. Młodzieży nie przeszkadza brak fizycznego ciała artysty. Dla producentów wirtualni artyści oznaczają większą kontrolę nad wizerunkiem. Cyfrowa postać nie musi się starzeć, a jej wygląd można dostosowywać do kolejnych projektów. Nie eliminuje to jednak ryzyka biznesowego ani zależności od ludzi, którzy ją tworzą i obsługują.

Dlaczego maszyna nie potrafi stworzyć prawdy?

Mimo tak spektakularnych sukcesów biznesowych, dyskusja o AI zawsze ostatecznie rozbija się o to samo zagadnienie. Czy sztucznie wygenerowany obraz lub wiersz posiada tę samą wartość co dzieło, które pozwala nam zajrzeć w osobisty świat artysty – jego wrażliwość, emocje i sposób przeżywania rzeczywistości?

Tutaj kryje się największa blokada sztucznej inteligencji. Prawdziwa sztuka, która zostaje w naszych głowach na lata, rzadko kiedy opiera się wyłącznie na technicznej wirtuozerii. Jej rdzeniem jest indywidualne doświadczenie twórcy. Jego lęki, życiowe błędy, złamane serce, nagłe olśnienia, a przede wszystkim świadomość, że czas mija. Oglądając przejmujący dramat psychologiczny czy słuchając intymnego albumu muzycznego, robimy to po to, by nawiązać więź. Szukamy drugiego człowieka. Upewniamy się, że ktoś na świecie przeżywa ten sam mrok lub zachwyt co my.

Sztuczna inteligencja nie ma fizycznego ciała, nie odczuwa zmęczenia ani nie nosi w sobie bolesnych wspomnień. Nie pamięta zapachu rodzinnego domu i nie paraliżuje jej strach przed porażką. Algorytm nie tworzy z nagłej, wewnętrznej potrzeby ekspresji. Robi to, ponieważ otrzymał takie zadanie i perfekcyjnie przelicza dobór kolejnych pikseli czy nut.

AI nie zaprasza nas do własnego, unikalnego i autentycznego świata. Modele językowe potrafią odtwarzać sposoby, w jakich ludzie piszą o emocjach i doświadczeniach, choć same ich nie przeżywają. Sztuczna inteligencja jest w stanie wygenerować porywającą historię o samotności, która autentycznie nas wzruszy. Tyle tylko, że ta samotność nie należy do niej. Algorytm jedynie nadaje nową formę zapisom cudzych przeżyć, które należą do prawdziwych ludzi.

Twórczość AI, ale czyim kosztem?

Za tą łatwością generowania treści kryją się również pytania o etykę i prawa artystów. Modele AI uczą się na istniejących tekstach, obrazach i nagraniach, za którymi stoją czyjeś pomysły i lata pracy. Czy autorzy wiedzą, jak wykorzystywany jest ich dorobek? Czy mają na to wpływ i otrzymują wynagrodzenie? Pytania o uczciwość stają się szczególnie ważne, gdy twórcy zaczynają konkurować o zlecenia z technologią rozwijaną z wykorzystaniem ich dzieł.

Próby uporządkowania tych zasad już trwają. Unijny AI Act zobowiązuje dostawców modeli AI ogólnego przeznaczenia do wdrożenia zasad przestrzegania prawa autorskiego i publikowania podsumowań treści wykorzystanych do treningu. Same te obowiązki nie gwarantują jednak, że wygenerowane treści nie naruszą cudzych praw, ani nie zapewniają autorom automatycznego wynagrodzenia. Parlament Europejski postuluje dalsze rozwiązania dotyczące sprawiedliwej zapłaty i większej kontroli nad wykorzystaniem twórczości. Spór o to, na jakich warunkach AI może uczyć się na cudzej pracy, pozostaje więc otwarty.

Pokolenie „AI-native” i ostateczne zatarcie granic

Omawiając to kulturowe trzęsienie ziemi, często pomijamy grupę, która odegra w nim kluczową rolę: najmłodsze dzieci. To one ustalą nowe zasady gry.

Dla nas sztuczna inteligencja to szok technologiczny, obca siła wdzierająca się na znane terytorium. Wychowaliśmy się na wyraźnym podziale na to, co prawdziwe, i to, co wygenerowane. Ale dzieci, które dzisiaj uczą się mówić, to pokolenie „AI-native”. Dla nich korzystanie z AI może być czymś zupełnie naturalnym – tak jak dla starszych pokoleń korzystanie z internetu. Nie będą pamiętały świata bez tej technologii.

Dorastanie z AI będzie kształtować również ich oczekiwania wobec rozrywki. Samo oglądanie historii na ekranie może już nie wystarczać, jeśli pojawi się możliwość współtworzenia jej przebiegu: zmieniania fabuły, wyglądu bohaterów czy zakończenia. Granica między odbiorcą a twórcą stanie się wtedy mniej wyraźna, a opowieści będzie można dopasowywać do własnych pomysłów i upodobań.

Może to zmienić także sposób oceniania twórczości. Dla części młodych odbiorców pytanie, kto napisał piosenkę lub wymyślił historię, może mieć mniejsze znaczenie niż to, co poczuli podczas słuchania czy oglądania. Jeśli utwór wygenerowany przez AI pomoże komuś się uspokoić, a film go poruszy, przeżywane emocje będą prawdziwe. Nie przesądza to, że autor przestanie się liczyć. Być może jednak jego udział w powstaniu dzieła nie będzie dla wszystkich równie ważny.

Trzy możliwe drogi rozwoju kultury

Rozwój AI może sprawić, że obok siebie będą funkcjonować różne sposoby tworzenia i odbioru treści. Trudno dziś przewidzieć, który z nich zyska największą popularność. Można jednak wskazać trzy kierunki:

  • Treści generowane przez AI. Muzyka dopasowana do nastroju, opowieści tworzone na zamówienie czy filmy, na których przebieg wpływa widz. Takie materiały mogą przyciągać łatwą dostępnością, niskim kosztem i możliwością dostosowania do indywidualnych upodobań.
  • Twórczość człowieka wspieranego przez AI. Pisarz może wykorzystywać program do sprawdzania różnych wersji dialogu, muzyk – do eksperymentowania z brzmieniem, a reżyser – do przygotowania wybranych ujęć. Człowiek wnosi własny pomysł, wybiera propozycje, zmienia je i decyduje o ostatecznym kształcie dzieła. Takie narzędzia mogą również pozwolić na realizację projektów, na które wcześniej brakowało czasu, środków lub umiejętności technicznych.
  • Twórczość ceniona za bezpośredni udział człowieka. Dla części odbiorców szczególnie ważne może pozostać to, że za dziełem stoi konkretna osoba, jej doświadczenie i umiejętności. Koncert na żywo, ręcznie wykonana ilustracja czy osobista opowieść mogą zyskiwać wartość właśnie dzięki wyraźnej obecności autora. Nie wiadomo jednak, czy przełoży się to na większą popularność lub gotowość płacenia wyższych cen.

Granice między tymi kierunkami nie muszą być sztywne. Ten sam twórca może przy jednym projekcie korzystać z AI, a przy innym świadomie z niej zrezygnować. Podobnie odbiorca może słuchać wygenerowanej muzyki podczas pracy, a wieczorem wybrać koncert ulubionego zespołu.

Wydaje się, że ludzkie doświadczenia, wrażliwość i indywidualny sposób patrzenia na świat będą odgrywać ważną rolę w twórczości również w przyszłości. Jednak szybki rozwój technologii opartych na AI przyspiesza także zmiany naszych przyzwyczajeń i sposobu postrzegania otaczającej rzeczywistości. Trudno więc przewidzieć, czego za kilkanaście czy kilkadziesiąt lat odbiorcy będą oczekiwać od sztuki i jej twórców. Można mieć nadzieję, że potrzeba poznawania drugiego człowieka poprzez jego twórczość pozostanie ważna – choć dziś nie sposób mieć pewności, jaką rolę odegra w przyszłej kulturze.

Źródła:

https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/ai-act/article-53

https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20260306IPR37511/protecting-copyrighted-work-and-the-eu-s-creative-sector-in-the-age-of-ai

Podoba Ci się ten artykuł?

Subskrybuj nasz Newsletter i zyskaj:

  • interesujące publikacje ekspertów,
  • informacje o aktualnych promocjach,
  • wyjątkowe oferty Klubu korzyści.

Wprost na Twojego mejla!

Zapisz się

Może jeszcze
u nas zostaniesz?

Przejrzyj naszego bloga i dowiedz się, jak:

Interesujesz się tematyką oszczędzania pieniędzy?
Koniecznie sprawdź #WyzwanieOszczędzanie