Inwestowanie w instrumenty finansowe (np. obligacje, akcje, fundusze inwestycyjne) to popularny sposób lokowania kapitału. Dla wielu z nas może stanowić ciekawą alternatywę do tradycyjnych lokat bankowych pod warunkiem, że zaakceptujemy ryzyka związane z inwestowaniem w instrumenty finansowe. Transakcje na rynkach finansowych są nieodłącznie związane z ryzykiem. Obowiązuje zasada, że im wyższa oczekiwana stopa zwrotu (zysk), tym wyższe jest ryzyko poniesienia straty z inwestycji. Ryzyko utraty kapitału w związku ze zmianą wycen instrumentów finansowych to ryzyko rynkowe. Jednak oprócz ryzyka rynkowego na rynkach finansowych występują również inne ryzyka i niektóre z nich omówimy w tym artykule.

Ryzyko rynkowe

Ceny instrumentów finansowych ciągle się zmieniają – rosną i spadają pod wpływem informacji, które docierają na rynek. Oznacza to, że na koniec inwestycji nasza stopa zwrotu z inwestycji może być niższa lub wyższa od tej zakładanej na początku inwestycji. Dlatego ryzyko rynkowe możemy opisać jako możliwość, że nie osiągniemy oczekiwanej stopy zwrotu z inwestycji z powodu ciągłych zmian cen instrumentów finansowych. Im bardziej ceny się zmieniają, tym wyższe jest ryzyko rynkowe. Z tego powodu, inwestycje w akcje i towary charakteryzują się większym ryzykiem niż inwestycje w obligacje i bony skarbowe.  

Ryzyko zmian stóp procentowych

Akcje

Zmiany stóp procentowych wpływają na zmianę cen akcji i obligacji. Zazwyczaj spadek stóp procentowych jest korzystny dla rynku akcji, z kolei wzrost stóp procentowych jest niekorzystny dla rynku akcji. Niższe stopy procentowe powodują, że spółki giełdowe mają niższe koszty działalności, ponieważ mają niższe koszty obsługi kredytu lub niższe koszty zaciągania nowego kredytu na finansowanie działalności.

Obligacje

W przypadku wzrostu stóp procentowych ceny obligacji o stałych dochodach maleją, w przypadku spadku stóp procentowych rosną. Im dłuższy jest czas do wykupu obligacji tym ryzyko zmian stóp procentowych jest większe. Z kolei, obligacje o zmiennym oprocentowaniu są w niewielkim stopniu narażone na ryzyko zmiany stóp procentowych.

Ryzyko kredytowe

Ryzyko kredytowe, to ryzyko niewypłacalności emitenta. Występuje, gdy emitent obligacji nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań. Może się również zdarzyć, że spółka akcyjna, której akcje lub obligacje posiadamy ogłosi upadłość i nie będzie w stanie regulować swoich zobowiązań. W takiej sytuacji inwestor może stracić nawet cały zainwestowany kapitał. Dlatego dobrym zabezpieczeniem przed utratą całego zainwestowanego kapitału będzie wybór do portfela inwestycyjnego wielu emitentów. W przypadku funduszu inwestycyjnego, jeżeli jednym ze składników funduszu inwestycyjnego jest niewypłacalny emitent, to wycena takiego subfunduszu spadnie, ale fundusz nie zbankrutuje, ponieważ zwykle posiada w portfelu wiele instrumentów finansowych.

Ryzyko płynności

Ryzyko płynności polega na tym, że nie można sprzedać instrumentów finansowych w ogóle lub po cenie, która odzwierciedla ich wartość rynkową. Na przykład możemy posiadać instrument finansowy, który nie jest notowany na rynku, co spowoduje, że będziemy mieli trudności ze znalezieniem nabywcy. Możemy też posiadać instrument finansowy notowany na rynku, ale liczba ofert kupna jest mała lub oferty są znacznie niższe niż ceny rynkowe. Oferowana cena może być niezadowalająca dla sprzedającego.

Ryzyko walutowe

Ryzyko walutowe to ryzyko związane ze zmiennością kursów walut, w których inwestujemy nasze pieniądze. Na przykład, jeśli kupimy akcje za euro, ponosimy nie tylko ryzyko rynkowe wynikające ze zmienności ceny tych akcji, ale także dodatkowe ryzyko zmienności kursu euro do polskiego złotego.

Ryzyko systematyczne i specyficzne

Ryzyko systematyczne to ogólne ryzyko rynkowe, które dotyczy wszystkich aktywów i nie można go zredukować przez dywersyfikację (posiadanie wielu instrumentów w portfelu), ponieważ wynika z czynników makroekonomicznych, politycznych i społecznych.

Jeśli zainwestujemy w jedną spółkę z jednej konkretnej branży, negatywne informacje specyficzne dla tej branży lub tej konkretnej spółki mogą mieć duży wpływ na wycenę tej spółki. Wówczas mamy do czynienia z ryzykiem specyficznym. Inwestorzy często wybierają do portfela wiele spółek z różnych branż, aby ograniczyć ryzyko specyficzne związane z inwestowaniem w jeden rodzaj aktywów.

Podsumowanie

Inwestowanie w instrumenty finansowe daje możliwości osiągania atrakcyjnych stóp zwrotu z inwestycji pod warunkiem, że zaakceptujemy różne ryzyka związane z inwestowaniem. Wybierając instrumenty finansowe powinniśmy je dopasować do własnej tolerancji ryzyka, horyzontu inwestycyjnego i oczekiwań wobec zysków. Powinniśmy też zapoznać się z wszystkimi dokumentami informacyjnymi opisującymi daną inwestycję i poznać ryzyka z nią związane. Tylko wtedy wybrany instrument finansowy może być skutecznym narzędziem w realizacji naszych celów inwestycyjnych, a nie źródłem nieprzyjemnych niespodzianek.