Jak zabezpieczyć się na wypadek klęski żywiołowej?
Jedna noc z gradobiciem albo kilka tygodni bez deszczu mogą przekreślić cały sezon pracy w gospodarstwie. Problem polega na tym, że największe koszty często pojawiają się dopiero po szkodzie, gdy trzeba utrzymać produkcję, spłacić raty i przygotować kolejny zasiew mimo strat. Sprawdź, jak dziś wygląda ochrona rolnika w sytuacjach takich jak klęska żywiołowa spowodowana suszą, kiedy działa pomoc państwa i dlaczego nie warto zwlekać z ubezpieczeniem zbyt długo.
Z tego artykułu dowiesz się:
- przed jakimi żywiołami rolnik musi się zabezpieczyć,
- co dokładnie oznacza stan klęski żywiołowej dla gospodarstwa,
- czy pomoc państwa jest wystarczającym zabezpieczeniem finansowym,
- jak skutecznie wybrać ubezpieczenie upraw,
- jakie są najczęstsze błędy przy szacowaniu strat.
Susza w rolnictwie i inne żywioły – przed czym rolnik musi się zabezpieczyć?
Największym zagrożeniem dla wielu gospodarstw nie są dziś jednorazowe katastrofy, ale długotrwała susza w rolnictwie. Powodzie czy silne wiatry pojawiają się nagle i są widowiskowe, jednak to właśnie skutki suszy mają największy wpływ na plony, hodowlę i opłacalność produkcji. Problem dotyczy praktycznie całego kraju, dlatego temat suszy w rolnictwie wraca dziś regularnie przy dopłatach, odszkodowaniach i kosztach produkcji.
Popularne zagrożenia związane ze stanem klęski żywiołowej i ich skutki dla rolnictwa.
Zagrożenie
Najczęstsze skutki dla gospodarstwa
Susza rolnicza
Spadek plonów, degradacja gleby, brak paszy
Długotrwały upał
Problemy z hodowlą i wydajnością zwierząt
Gradobicie
Uszkodzenia zbóż, sadów i warzyw
Przymrozki wiosenne
Zniszczone kwiaty i plantacje owoców
Huragany i wichury
Uszkodzone dachy, magazyny i maszyny
Powódź
Zalane pola i całkowicie zniszczone uprawy
Choroby zakaźne zwierząt
Przymusowe wybicia stad i straty finansowe
Choroby roślin
Spadek jakości i wielkości plonów
Problemem są także gradobicia, wichury, przymrozki czy choroby zakaźne zwierząt i roślin. Państwo częściej korzysta dziś z systemu pomocy klęskowej niż z formalnego wprowadzania stanu nadzwyczajnego, dlatego rolnicy coraz częściej sami budują zabezpieczenie finansowe poprzez ubezpieczenia, rezerwy i dywersyfikację produkcji.
Co oznacza stan klęski żywiołowej dla rolnika? Definicja i ograniczenia
Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej definiuje go jako nadzwyczajny stan wprowadzany w celu zapobiegania skutkom katastrof naturalnych lub awarii technicznych zagrażających życiu, zdrowiu albo mieniu w wielkich rozmiarach. W przypadku rolnictwa chodzi m.in. o masowe zniszczenia areałów, gospodarstw czy infrastruktury produkcyjnej.
Decyzję o ogłoszeniu stanu klęski żywiołowej podejmuje Rada Ministrów, początkowo maksymalnie na 30 dni. Przedłużenie tego stanu wymaga już zgody Sejmu. Dla właściciela gospodarstwa taki stan określa nie tylko możliwość uzyskania wsparcia, ale też konkretne obowiązki i ograniczenia związane z bezpieczeństwem państwa oraz organizacją akcji ratunkowych.
Ewentualne ograniczenia związane z ogłoszeniem stanu klęski żywiołowej:
- obowiązek udostępnienia maszyn, ciągników lub budynków do działań ratunkowych,
- przymusowa ewakuacja ludzi i zwierząt,
- ograniczenia w przemieszczaniu się,
- czasowe zakazy przebywania na określonych terenach,
- regulacja cen części produktów rolno-spożywczych,
- dodatkowe obowiązki sanitarne i weterynaryjne.
O tym, co tak naprawdę oznacza klęska żywiołowa, rolnik dowiaduje się zazwyczaj dopiero wtedy, gdy pojawiają się realne straty finansowe, zatrzymanie produkcji albo nadmierne koszty dla gospodarstwa rolnego.
Odszkodowanie za zniszczone uprawy rolne – czy pomoc państwa to wystarczające zabezpieczenie?
Po dużych stratach wielu rolników czeka na pomoc państwa. Należy jednak mieć na uwadze, że przy takich klęskach żywiołowych jak susza w rolnictwie, grad albo podtopienia, odszkodowanie od rządu może nie wystarczyć na całkowite pokrycie kosztów naprawy szkód.
Dostępne formy wsparcia rolnictwa po skutkach suszy i innych klęsk żywiołowych.
| Forma wsparcia | Na czym polega? | Czy realnie zabezpiecza gospodarstwo? |
| Dopłaty do zniszczonych upraw | Wsparcie zależne od skali strat i powierzchni upraw | Częściowo, bo zwykle nie pokrywa w pełni strat wynikających z nieprzewidzianych zdarzeń |
| Pomoc klęskowa z budżetu państwa | Jednorazowe programy wsparcia po dużych szkodach | Pomaga przetrwać najtrudniejszy moment |
| Preferencyjne kredyty dla rolników | Tańsze finansowanie na odbudowę produkcji | Rozwiązuje problem płynności |
| Ulgi podatkowe i składkowe | Odroczenia lub umorzenia części zobowiązań | Dają chwilową ulgę finansową |
| Odszkodowanie z ubezpieczenia | Wypłata środków po szkodzie zgodnie z polisą | Najszybsze i najstabilniejsze zabezpieczenie |
| Dopłaty do składek ubezpieczeniowych | Państwo pokrywa część kosztów polisy | Obniża koszt ochrony gospodarstwa |
Pomoc państwa może okazać się niezbędna. Jednak niezależnie od niej zawsze warto mieć drugi wariant zabezpieczenia, np. ubezpieczenie upraw rolnych w Credit Agricole (zobacz ofertę). Pozwoli Ci ono na ubezpieczenie m.in. zboża, rzepaku oraz warzyw od różnych wydarzeń losowych. Więcej informacji znajdziesz w OWU.
Stan klęski żywiołowej a ubezpieczenie – jak skutecznie chronić gospodarstwo?
Największe straty bardzo często generuje jedna klęska żywiołowa – np. susza, która niszczy plony powoli, ale regularnie. Dobre ubezpieczenie upraw może obejmować takie klęski żywiołowe jak m.in. grad, przymrozki, huragan czy deszcz nawalny. Dodatkowo część składki ubezpieczeniowej może być dopłacana z budżetu państwa, co pozwala zredukować koszt ochrony – nawet o 65%.
Pamiętaj:
- Przy ubezpieczeniu od suszy sprawdź sposób liczenia strat. Część firm opiera się na danych z systemu monitoringu suszy, a nie na realnym stanie Twojego pola.
- Gdy masz kilka klas ziemi i upraw w różnych lokalizacjach nie uwzględniaj wszystkiego w jednej sumie ubezpieczenia. Przy ewentualnej szkodzie łatwo wtedy o zaniżone odszkodowanie.
- Po gradobiciu albo przymrozkach nie zaoruj pola przed oględzinami rzeczoznawcy (nawet jeśli uprawa wygląda na całkowicie straconą).
- Przy dużym gospodarstwie policz nie tylko wartość plonu, ale też koszt odtworzenia produkcji: paliwo, nawozy, materiał siewny i raty leasingowe – to właśnie tutaj po suszy najczęściej „ucieka” gotówka.
FAQ – najczęstsze pytania o klęski żywiołowe
Kto szacuje zniszczone uprawy rolne po klęsce żywiołowej?
Przy powodziach, gradobiciach czy huraganach szkody najczęściej ocenia komisja powołana przez wojewodę i gminę. W przypadku, gdy problemem jest susza w rolnictwie, wykorzystuje się specjalny system teleinformatyczny oparty m.in. na danych pogodowych i powierzchni upraw. Jeśli masz aktywne ubezpieczenie, własne oględziny wykonuje dodatkowo ubezpieczyciel.
Czy państwo może zarekwirować mój ciągnik w stanie klęski?
W czasie stanu klęski żywiołowej mogą zostać nałożone tzw. świadczenia rzeczowe, np. obowiązek udostępnienia ciągnika, agregatu, budynków gospodarczych albo transportu do działań ratunkowych. Za wykorzystany sprzęt przysługuje rekompensata, ale w praktyce gospodarstwo musi być gotowe na czasowe wyłączenie części maszyn z bieżącej pracy.
Czy brak ubezpieczenia upraw obniża pomoc od państwa?
Tak, i to bardzo konkretnie. Rolnik, który nie ma ubezpieczonej przynajmniej części upraw, często otrzymuje pomoc pomniejszoną nawet o 50%. Dlatego ubezpieczenie od klęsk żywiołowych to dziś nie tylko dodatek, ale realne zabezpieczenie finansowe w sytuacjach kryzysowych związanych z czynnikami atmosferycznymi.
Źródła:
- https://www.sejm.gov.pl/prawo/konst/polski/11.htm